#walczymyoczestochowe

Regulamin serwisu

Częstochowa, dnia 07 czerwca 2018 r.

1. Darowizny na rzecz zarejestrowanych stowarzyszeń pod kątem ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. 2017 r., poz. 210, dalej PoS)

Zgodnie z art. 33 PoS wśród źródeł majątku stowarzyszenia ustawa w sposób enumeratywny wymienia składki członkowskie, darowizny, spadki, zapisy, dochody
z własnej działalności, dochody z mająt.ku stowarzyszenia oraz ofiarności publicznej.

W ust. 2 art. 33 PoS precyzuje, iż: „Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może przyjmować darowizny, spadki i zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej.”.

Skutki przekazania darowizny na rzecz stowarzyszenia wynikają z przepisów ustaw
o podatkach dochodowych, ustawy o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie oraz PoS. Zgodnie z PoS, darowiznę może otrzymać fundacja oraz zarejestrowane, czy zwykłe stowarzyszenie, w tym te, które mają status pożytku publicznego. Darowiznę można przekazać na dowolnie wybrane działanie statutowe stowarzyszenia. Posiadanie statusu OPP nie jest konieczne, aby móc otrzymać darowiznę.

Jednakże, zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 1 Ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych(Dz. U. z 2018 r., poz. 1036, dalej „UPDOP”) podatnik ma możliwość odliczenia od dochodu darowizn przekazanych na cele określone w art. 4 Ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tk. jedn. Dz. U. z 2018 r. , poz. 450, dalej „UDPPW”) organizacjom, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy[1], lub równoważnym organizacjom określonym w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego, obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, realizującym te cele – łącznie do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu. W przypadku osób fizycznych odliczenie nie może przekroczyć kwoty stanowiącej 6% dochodu.

[11] art. 3 ust. 2. Organizacjami pozarządowymi są:
1)  (…)
2)  niedziałające w celu osiągnięcia zysku – osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym fundacje
i stowarzyszenia, z zastrzeżeniem ust. 4.
(…).
ust. 4. Przepisów działu II nie stosuje się do:
1)  partii politycznych;
2)  związków zawodowych i organizacji pracodawców;
3)  samorządów zawodowych;
4) (uchylony);
5)  fundacji utworzonych przez partie polityczne;
6) (uchylony).

Warunki odliczenia darowizny od dochodu wynikają więc z UPDOP oraz – pośrednio –
z UDPPW. Łącznie muszą zostać spełnione dwa warunki: przedmiotowy – darowizna musi być przekazana na określone cele oraz podmiotowy – beneficjentem darowizny musi być określony podmiot.

Warunek o charakterze przedmiotowym dotyczy celów, na jakie powinna być przekazana darowizna, aby podatnik mógł skorzystać z odliczenia. UPDOP wymaga, by były to cele określone w art. 4 UDPPiW. Przepis ten wyznacza sferę zadań publicznych, w której prowadzona jest działalność pożytku publicznego m.in.:

  • podtrzymywania i upowszechniania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej,
  • działalności wspomagającej rozwój wspólnot i społeczności lokalnych,
  • nauki, szkolnictwa wyższego, edukacji, oświaty i wychowania,
  • upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji,
  • działalności na rzecz dzieci i młodzieży, w tym wypoczynku dzieci i młodzieży;
  • kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego,
  • udzielania nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Zestawiając art. 4 UDPPiW z § 8 statutu Stowarzyszenia Potrafisz Częstochowo z dnia 19 lutego 2018 roku, w tym przede wszystkim w zakresie działalności politycznej, społecznej, czy nauki i oświaty wskazać należy, iż jej cele statutowe mieszczą się w wśród listy celów wskazanych w ustawie. Tym samym daje to możliwość przekazania darowizny  podlegającej odliczeniu od podstawy opodatkowania.

Pamiętać należy, że darczyńca może wyznaczyć szczegółowy cel, na który darowizna musi być przeznaczona (darowizna celowa), wówczas stowarzyszenie ma obowiązek przeznaczyć otrzymaną darowiznę pieniężną na realizację tego właśnie celu. Aczkolwiek szczegółowe zadanie, wyznaczone przez darczyńcę, musi się mieścić w celach statutowych stowarzyszenia.

2. Przygotowanie informacji na stronę w związku z możliwością dokonania darowizny

Wpłata na cele statutowe Stowarzyszenia „Potrafisz Częstochowo”.

Darowizna na rzecz Stowarzyszenia „Potrafisz Częstochowo”, przeznaczona na cele lub działania zgodne ze Statutem Stowarzyszenia z dnia 19 lutego 2018 roku.

3. Kwestia formy, wykonania oraz odwołania darowizny na rzecz Stowarzyszenia

3.1.

Przepis art. 890 § 1 K.C. wprowadza dla oświadczenia darczyńcy formę szczególną (aktu notarialnego), o której mowa w art. 73 § 2 K.C., brak zachowania wymaganej formy prowadzi do nieważności umowy. Jednocześnie skutek ten osłabia, przewidziana przez komentowany przepis, możliwość jej konwalidacji poprzez wykonanie.

Natomiast oświadczenie obdarowanego może być złożone już w  formie dowolnej; także per facta concludentia. Wynika to z braku potrzeby ochrony jego interesów, skoro otrzymuje on korzyść objętą przysporzeniem. Wyjątki od tej zasady mogą wynikać
z przepisów szczególnych, które ze względu na przedmiot darowizny wymagają zachowania formy szczególnej dla oświadczeń obu stron.

Istotnym jest, iż K.C. określa sposób konwalidacji umowy darowizny zawartej
z naruszeniem wymogu formy aktu notarialnego,
pozwalając na usunięcie sankcji nieważności gdy darczyńca spełni świadczenie, które nieformalnie przyrzekł obdarowanemu. Mechanizm ten opiera się na założeniu, że dobrowolne spełnienie świadczenia może pełnić te same funkcje co forma aktu notarialnego, pozwalając darczyńcy unaocznić sobie majątkowe skutki dokonanej czynności, zarazem zaś świadcząc o stanowczości jego zamiaru.

Jak wskazuje stanowisko prezentowane w doktrynie:

„Przypisywanie tej funkcji spełnieniu świadczenia stanowi zasadniczą podstawę mechanizmu konwalidacji nieformalnych umów darowizny przyjmowanego w europejskiej kulturze prawnej. Jak łatwo dostrzec, stanowi ono “rewers” celów, jakie przypisywane są formie aktu notarialnego zastrzeganej dla oświadczenia darczyńcy, także mającej za zadanie sprzyjać podjęciu racjonalnej decyzji o dokonaniu nieodpłatnego przysporzenia ze swojego majątku (por. wyżej pkt A.II.2). Świadczenie darczyńcy i zachowanie przez niego formy szczególnej pozostają z tej perspektywy swoimi odpowiednikami (por. także m.in. K. Zawada, Forma, s. 19). Brak zachowania formy szczególnej może być, z tej perspektywy, substytuowany przez faktyczne dokonanie przysporzenia, które zostało
(w niewiążący prawnie sposób) przyrzeczone w nieformalnej darowiźnie.”,

a także,

„Mechanizm konwalidacji przeciwdziała również oportunizmowi lub nieuczciwości darczyńców i – ogólnie rzecz biorąc – instrumentalizowaniu konstrukcji darowizny. W braku możliwości usunięcia nieważności ex tunc świadczenia spełnione na podstawie nieformalnych przyrzeczeń darowizny byłyby pozbawione podstawy prawnej. Możliwość dochodzenia ich zwrotu w ramach roszczeń kondykcyjnych (condictio sine causa) sprzyjałaby bądź zmianie zdania przez darczyńców po dokonaniu rozporządzenia, bądź prowadziłaby do spełniania świadczeń w celach innych niż obdarowanie. Wtórne powstanie kauzy przysporzenia w wyniku konwalidacji zapewnia tym samym stabilność
i przewidywalność obrotu, chroniąc zaufanie obdarowanych, którzy mogą liczyć na trwałość uzyskanego wzbogacenia. Jednocześnie mechanizm ten wyklucza posługiwanie się darowizną w sposób sprzeczny z celami omawianej umowy.
”.[2]

Tym samym, możliwość sanowania braku formy aktu notarialnego przez wykonanie darowizny pełni bez wątpienia istotną rolę społeczną, nadając konstrukcji darowizny większą elastyczność i możliwość dostosowania jej do indywidualnych potrzeb stron. Niewątpliwie, konieczność zachowania formy szczególnej rodziłaby nadmierne utrudnienia i koszty transakcyjne. Powyższa regulacja, umożliwia Stowarzyszeniu „Potrafisz Częstochowo” uruchomienie dobrowolnych i nieodpłatnych wpłat na jego rzecz, mimo braku zachowania formy aktu notarialnego.

[1] dr hab. K. Osajda, „Kodeks cywilny. Komentarz.”, 2018 rok, argumentacja do at. 890 K.C.

3.2.

K.C. przewiduje, że odwołana może zostać darowizna, która nie została jeszcze wykonana, a pod pewnymi wyjątkami także ta, którą darczyńca już wykonał.

Art. 896 K.C.

Darczyńca może odwołać darowiznę jeszcze niewykonaną, jeżeli po zawarciu umowy jego stan majątkowy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.

Art. 898 K.C.

  • 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.
  • 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.

I tak, na podstawie art. 896 K.C. może zostać odwołana jedynie darowizna, która nie została jeszcze wykonana. Okoliczność, czy darowizna jest niewykonana, powinna być badana przede wszystkim w odniesieniu do świadczenia głównego. Niewykonanie darowizny może polegać zarówno na niedopełnieniu wszystkich czynności faktycznych, jak i czynności prawnych, które są niezbędne do spełnienia świadczenia głównego w całości. Ponadto, uprawnienie darczyńcy do odwołania darowizny, która jeszcze nie została wykonana, jest uzależnione od zmiany stanu majątkowego darczyńcy. Zmiana stanu majątkowego darczyńcy tylko wtedy może uzasadniać odwołanie darowizny na podstawie art. 896 K.C., gdy nastąpiła w okresie między zawarciem umowy darowizny a przed jej całkowitym wykonaniem.

Odwołanie darowizny stanowi uprawnienie prawnokształtujące, a do jego wykonania dochodzi przez złożenie oświadczenia woli przez darczyńcę wobec obdarowanego. Oświadczenie woli o odwołaniu darowizny powinno być złożone na piśmie.

Na przykładzie wpłat na rzecz Stowarzyszenia „Potrafisz Częstochowo” poprzez odnośnik na stronie internetowej, każda wpłata związana będzie z wykonaniem umowy darowizny, a w konsekwencji brakiem możliwości jej odwołanie przez darczyńcę (patrz wyjątek niżej).

Pamiętać, jednak należy, że umowa darowizny może przewidywać obciążenie Stowarzyszenia poleceniem, tj. obowiązkiem konkretnego działania, np. przeznaczenia przez obdarowanego darowanej rzeczy na konkretny cel.

Jak wskazano powyżej, zgodnie z art. 898 § 1 K.C. darczyńca może odwołać darowiznę już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

Od dnia odwołania darowizny wykonanej obdarowany jest zobowiązany do zwrotu przedmiotu darowizny zgodnie z przepisami o bezpodstawnym wzbogaceniu. Obowiązek zwrotu przedmiotu darowizny nie powstanie w wyniku jej odwołania, gdy obdarowany zużył lub utracił przedmiot świadczenia spełnionego przez darczyńcę w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbycie się korzyści lub jej zużycie nastąpiło po zdarzeniu, które uzasadniało odwołanie darowizny.

Ocena, czy niewdzięczność okazywana przez obdarowanego jest rażąca, powinna być dokonywana z uwzględnieniem zobiektywizowanych kryteriów. Przy dokonywaniu takiej oceny nie można jednak nie uwzględnić charakteru konkretnych relacji między obdarowanym i darczyńcą oraz norm wyznaczających zakres akceptowalnych zachowań zarówno w całym społeczeństwie, jak i w grupie społecznej, do której należy darczyńca (por. wyrok SN z dnia 13.10.2005 r., sygn.: I CK 112/05). Jak wynika
z orzecznictwa nie powinny być uznawane za rażącą niewdzięczność zwykłe konflikty życiowe, sprzeczki, mieszczące się w granicach przyjętych w środowisku, do którego należy darczyńca. W orzecznictwie zostało zaprezentowane stanowisko, zgodnie z którym jako rażąca niewdzięczność może być potraktowane zachowanie obdarowanego, które, oceniając rzecz rozsądnie, musi być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę.

Zgodnie z art. 898 § 2 KC zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Reasumując, możliwym jest odwołanie darowizny wykonanej na rzecz Stowarzyszenia, jednakże wyłącznie w przypadku stwierdzenia jego rażącej niewdzięczności wobec darczyńcy. Wykazanie przedmiotowej niewdzięczności ciąży na darczyńcy.

Masz Pytanie ?

Napisz do Nas

0 + 8 = ?